• Dit artikel gaat over de eerste locomotief met de naam "Amstel" van de HSM. Zie voor de tweede locomotief met de naam "Amstel" van de HSM het artikel HSM Castor - Maas.

 

De Amstel was de naam van de vijfde stoomlocomotief van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). Het was bovendien de eerste locomotief die volledig in Nederland werd gebouwd.

Na de eerdere aanschaf van vier in Engeland gemaakte locomotieven – de Arend, Leeuw, Snelheid en Hoop – besloot de HSM een nieuwe locomotief te bestellen bij de Amsterdamse fabriek van Christiaan Verveer. Als ontwerpvoorbeeld diende de locomotief Jupiter (nr. 1) van de Rijn Spoorweg, die in 1840 door Sharp, Roberts and Company in Manchester was gebouwd. Omdat de aanleg van de spoorlijn vertraging opliep, werd de nieuwe locomotief nog niet meteen ingezet. Tot die tijd stond de Amstel tijdelijk in de fabriek van Verveer. Uiteindelijk werd deze in 1840 aan de HSM geleverd en behoorde net als de andere locomotieven tot het door Stephenson gepatenteerde type Patentee.

In de periode 1854-1855 werd het spoor van de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) omgebouwd van breedspoor naar normaalspoor. Hierdoor werden enkele jongere breedspoorlocomotieven van de NRS overbodig. De HSM zag hierin een kans om deze locomotieven ter vervanging van haar oudere exemplaren over te nemen. Helaas had de NRS de overtollige locomotieven al verkocht aan de Amsterdamse handelaar B.J. Nijkerk. De HSM sloot daarop een overeenkomst met Nijkerk: twaalf locomotieven werden geruild, met een bijbetaling van 2000 gulden per locomotief. In 1857 werd de Amstel aan Nijkerk verkocht en ingeruild voor de voormalige NRS-locomotief nr. 22, die in 1858 uiteindelijk in dienst kwam bij de HSM. Gedurende de tussenliggende periode mocht de HSM de Amstel tegen een huurvergoeding blijven gebruiken. Locomotief nr. 22 bleef vervolgens in gebruik bij de HSM tot 1866.

 

Externe links/verwijzingen

• HSM Amstel - nl.wikipedia.org
• Category: Steam locomotives of the Netherlands - uit Wikimedia Commons

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bronnen, noten en/of referenties

• H. Waldorp: Onze Nederlandse stoomlocomotieven in woord en beeld. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1981. ISBN 90 6013 909 7.
• J. van der Meer: De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Uitg. Uquilair, 2009, ISBN 978 90 71513 68 8.
• G.F. van Reeuwijk: De breedspoorlokomotieven van de H.IJ.S.M.. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1985, ISBN 90 6013 927 5.
• J.J. Karskens: De Locomotieven van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij. Uitg. J.H. Gottmer, Haarlem - Antwerpen, 1947.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/HSM_Amstel - 26-02-2023