De NS 1000-serie was een reeks stoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en haar voorganger, de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM).

De locomotieven met de namen Eos tot Medea (HSM 74-82, later bekend als NS 1001-1009) werden in 1878 en 1879 in gebruik genomen. Deze locomotieven waren de eersten binnen de HSM die een stoomdruk van 10 atm. hanteerden, wat hen de bijnaam "Tienders" opleverde. Ze vormden een verbeterde voortzetting van de eerdere serie Ajax tot Deukalion (HSM 43-60, 63-70, later NS 801-826). Met een asindeling van 1'B waren de locomotieven ontworpen om snelle personentreinen te trekken op nieuwe trajecten zoals Zutphen - Winterswijk en Zaandam - Amsterdam.

In 1880 en 1882 werd de serie uitgebreid met de locomotieven Nestor tot Xantippe (HSM 89-98, later NS 1010-1019). In 1883 volgden de exemplaren Zelos tot Jordaens (HSM 116-125, later NS 1020-1029). Vanaf de Nestor waren deze locomotieven uitgerust met een grotere tender, die meer ruimte bood voor water en kolen. Rond 1896 werden de oudere tenders van de Eos tot Medea-locomotieven hierop aangepast. De locomotieven Eos tot Zelos waren vernoemd naar figuren uit de Griekse mythologie, terwijl de negen locomotieven Artevelde tot Jordaens namen droegen van prominente personen uit de vaderlandse geschiedenis.

Na de fusie van het materieelpark van de HSM en de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) in 1921, kregen de locomotieven uit de Eos tot Jordaens-serie de nummers NS 1001-1029. Tussen 1924 en 1935 werd de gehele serie buiten dienst gesteld, met uitzondering van de 1010, die in 1934 werd bewaard voor het Nederlands Spoorwegmuseum.[1] Deze locomotief werd in 1964 gerestaureerd om oorlogsschade uit 1943 en 1944 te herstellen. Tijdens de restauratie werd ze teruggebracht in de stijl van de Nestor (HSM 89). Op 24 november 1964 werd de locomotief in deze staat officieel overgedragen aan het Spoorwegmuseum.[2][3]

Externe links/verwijzingen

• NS 1000 (stoomlocomotief) - nl.wikipedia.org
• Stoomlocs NS: vanaf 1000 - Serie 1001-1029 - Langs de rails / nicospilt.com
• NS 1000 (stoomlocomotief) - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bronnen, noten en/of referenties

1. NVBS: Op de Rails. Auteur onbekend: Een Borsig-locomotief in het Spoorwegmuseum. 1-1935.
2. NVBS: Op de Rails. Auteur onbekend: Nieuwsberichten. 12-1964.
3. NVBS: Op de Rails. Auteur onbekend: Een pechvogel in het Nederlands Spoorwegmuseum. 10-1981.

• R.C. Statius Muller, A.J. Veenendaal jr., H. Waldorp: De Nederlandse stoomlocomotieven. Uitg. De Alk, Alkmaar, 2005. ISBN 90 6013 262 9
• H. Waldorp: Onze Nederlandse stoomlocomotieven in woord en beeld. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1981. ISBN 90 6013 909 7.
• J. van der Meer: De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Uitg. Uquilair, 2009, ISBN 978 90 71513 68 8.
• J.J. Karskens: De Locomotieven van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij. Uitg. J.H. Gottmer, Haarlem - Antwerpen, 1947.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/NS_1000_(stoomlocomotief) - 24-11-2023