De Snelheid was de naam van de allereerste locomotief in Nederland. Deze locomotief, samen met de Arend, trok de eerste trein tussen Amsterdam en Haarlem.

De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM), opgericht in 1837, bestelde in juli 1838 vier locomotieven bij de fabriek R.B. Longridge & Co in Bedlington. Deze locomotieven, gebaseerd op het door Stephenson gepatenteerde type Patentee, werden Snelheid, Arend, Hoop en Leeuw genoemd. De Snelheid en Hoop waren vrijwel identiek, maar verschilden op diverse punten van de Arend en Leeuw. In mei 1839 arriveerde de Snelheid als eerste in Nederland. Nadat de locomotief in juli rijvaardig was gemaakt, vonden op 6 augustus 1839 de eerste proefritten plaats op het traject tussen Amsterdam en Haarlem. Tijdens een proefrit op 18 september 1839 behaalde de Snelheid haar naam waardig met een snelheid van bijna 90 km/u. Tijdens normale dienst werd de maximumsnelheid echter beperkt tot 40 km/u. Begin september 1839 kwam de Arend aan in Haarlem, waarna de treindienst kon worden gestart. Na openingsritten op 20 en 21 september 1839, begon op 24 september 1839 de reguliere dienst. Op 20 oktober 1839 werd ook de zusterlocomotief Hoop afgeleverd.

De Snelheid en Hoop reden op het breedsporige traject van de HIJSM, dat in 1842 werd verlengd tot Leiden, in 1843 tot Den Haag, en in 1847 tot Rotterdam. In 1848 bleek de Hoop in slechte staat, waarna werd overwogen deze als donorlocomotief voor de Snelheid te gebruiken. Door de slechte ervaringen met de locomotief Leiden en het annuleren van twee vervangende locomotieven, werd besloten de oudste vier locomotieven volledig te reviseren. De Snelheid werd in 1848 als eerste gereviseerd, gevolgd door de Hoop in 1849. Kort voor deze revisie explodeerde op 5 juli 1849 de vuurkist van de Hoop op station Amsterdam.

Toen het spoor van de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) in 1854-1855 werd omgebouwd van breedspoor naar normaalspoor, probeerde de HSM enkele overtollige breedspoorlocomotieven van de NRS over te nemen. De NRS had deze echter al verkocht aan handelaar B.J. Nijkerk in Amsterdam. Uiteindelijk kwam de HIJSM met de handelaar overeen om twaalf locomotieven te ruilen, met een bijbetaling van 2000 gulden per locomotief. In 1856 werden de Snelheid en Hoop geruild voor jongere ex-NRS locomotieven 4 Pegasus en 5 Hercules. De Pegasus werd direct afgekeurd en teruggeleverd aan de aannemer. De Hercules bleef kort in dienst bij de HSM tot deze op 10 augustus 1856 bij een spoorwegongeval in Schiedam zwaar beschadigd raakte. Ook deze locomotief werd vervolgens teruggeleverd aan de aannemer. Alle genoemde locomotieven zijn daarna gesloopt.

 

Trivia

• De Snelheid werd oorspronkelijk afgeleverd met naamplaten waarop "Snelhied" stond. Gelukkig werden al snel nieuwe naamplaten met de correcte spelling geleverd.

Externe links/verwijzingen

• Snelheid (locomotief) - nl.wikipedia.org

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bronnen, noten en/of referenties

• H. Waldorp: Onze Nederlandse stoomlocomotieven in woord en beeld. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1981. ISBN 90 6013 909 7.
• J. van der Meer: De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Uitg. Uquilair, 2009, ISBN 978 90 71513 68 8.
• G.F. van Reeuwijk: De breedspoorlokomotieven van de H.IJ.S.M.. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1985, ISBN 90 6013 927 5.
• J.J. Karskens: De Locomotieven van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij. Uitg. J.H. Gottmer, Haarlem - Antwerpen, 1947.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Snelheid_(locomotief) - 18-07-2022