De HSM Castor - Maas-serie was de laatste reeks breedsporige stoomlocomotieven van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM).

De locomotieven Castor en Pollux werden in 1861 in gebruik genomen. De Amstel (de tweede locomotief met deze naam) en Maas volgden in 1864. De Castor en Pollux waren uitgerust met drijfwielen van 2000 mm in diameter en een verwarmd oppervlak van 7,895 m². Bij de Amstel en Maas waren de drijfwielen iets kleiner, met een diameter van 1980 mm, maar het verwarmde oppervlak was met 8,36 m² groter. Dankzij hun grote drijfwielen presteerden deze locomotieven uitstekend. Bovendien zorgde de plaatsing van de achterste loopas onder de vuurkist (in plaats van erachter) voor een rustigere loop ten opzichte van eerdere modellen.

Toen het breedspoornet van de HSM werd omgebouwd naar normaalspoor, een project dat in 1866 werd afgerond, waren de breedsporige locomotieven niet langer bruikbaar. Vanwege hun relatief jonge leeftijd werden de vier locomotieven echter geselecteerd voor een ombouw naar normaalspoor. Deze ombouw vond plaats tussen 1866 en 1868, waarbij de asindeling 1A1 behouden bleef. De locomotieven behielden hun oorspronkelijke namen, maar kregen daarnaast de volgnummers 31-34. Zowel in de breedspoor- als normaalspoorperiode werden ze voornamelijk ingezet voor reizigerstreinen.

Naarmate reizigerstreinen zwaarder werden, werden krachtigere locomotieven geïntroduceerd, en de Castor - Maas-serie werd in 1880 en 1881 aangepast voor goederen- en rangeerdiensten. Bij deze ombouw werd de asindeling gewijzigd naar 1B, waarbij de enkele as met grote drijfwielen werd vervangen door twee assen met kleinere drijfwielen, wat de trekkracht aanzienlijk verbeterde. Daarnaast werden de locomotieven voorzien van een dak boven de voetplaat, zodat machinisten en stokers meer bescherming kregen. Tussen 1898 en 1909 werden de locomotieven geleidelijk buiten dienst gesteld. De Castor bereikte hierbij een indrukwekkende leeftijd van 49 jaar.

 

Externe links/verwijzingen

• HSM Castor - Maas - nl.wikipedia.org

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bronnen, noten en/of referenties

• H. Waldorp: Onze Nederlandse stoomlocomotieven in woord en beeld. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1981. ISBN 90 6013 909 7.
• J. van der Meer: De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Uitg. Uquilair, 2009, ISBN 978 90 71513 68 8.
• J.J. Karskens: De Locomotieven van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij. Uitg. J.H. Gottmer, Haarlem - Antwerpen, 1947.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/HSM_Castor_-_Maas - 19-04-2024