De locomotiefserie NS 1300 was een reeks stoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS), geleverd tussen 1880 en 1895 aan de voorgangers van de NS: de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) en de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NBDS).

SS 301-475

Deze serie volgde op de 101-150-serie, die geleverd werd tussen 1872 en 1879. Na de introductie van de Westinghouserem, een systeem waarmee de machinist alle wagons gelijktijdig kon laten remmen, werd de veiligheid verbeterd en kon de snelheid op het spoorwegnet worden verhoogd. Hierdoor besloot de SS om niet de bestaande serie uit te breiden, maar om krachtigere locomotieven aan te schaffen.

Tussen 1880 en 1895 werden 175 locomotieven gebouwd door Beyer, Peacock and Company in Manchester. Bij de levering waren deze locomotieven de grootste 1B-locomotieven van Europa. Vanwege hun lichtgroene kleurstelling, kenmerkend voor de SS, kregen ze de bijnaam Grote Groenen.

De tenders van locomotieven 301-398 hadden een watercapaciteit van 10,3 m³. Vanaf locomotief 399 werd dit vergroot tot 13 m³ door een verdiept gedeelte tussen de frameplaten. Later werd de waterinhoud van de tenders van de 301-398 op eenzelfde manier aangepast.

Bij de samenvoeging van het materieelpark van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de SS tot de Nederlandse Spoorwegen in 1921 kregen deze locomotieven de nummers 1301-1475. Hierbij werden de nummers van locomotieven 1462-1466 toegekend in afwijkende volgorde, gebaseerd op de aflevervolgorde. Tussen 1925 en 1940 werd de serie geleidelijk buiten dienst gesteld, met een piek in 1935.

Eén locomotief, de NS 1326, werd in 1939 buiten dienst gesteld maar is bewaard gebleven voor het Nederlands Spoorwegmuseum (nu bekend als Het Spoorwegmuseum). Deze locomotief werd teruggebracht naar de oorspronkelijke uitvoering als SS 326.

NBDS 6, 7, 11

In december 1892 keerden de mailtreinen, die sinds 1888 via Venlo reden, terug op de spoorlijn Boxtel - Wesel, ook bekend als het "Duits Lijntje". Hiervoor bestelde de NBDS drie 1B-sneltreinlocomotieven bij Beyer, Peacock and Company in Manchester. In tegenstelling tot de NBDS 8-10 waren deze locomotieven identiek aan de Grote Groenen (301-375) van de SS. Om tijdig over een nieuwe locomotief te beschikken, werd een al in aanbouw zijnde SS 462 aangepast en in november 1892 geleverd als NBDS 7. Voor de SS werd vervolgens een nieuwe locomotief als SS 462 gebouwd.

Na de overname van de NBDS door de SS in 1919 werden deze locomotieven hernummerd als SS 476-478. Bij de samenvoeging van de SS en HSM tot de Nederlandse Spoorwegen in 1921 kregen ze de nummers NS 1476-1478. De NS 1477 werd in 1933 buiten dienst gesteld, gevolgd door de 1476 en 1478 in 1936.

SS 701

In 1892 bouwde Beyer, Peacock and Company een compoundlocomotief, die bij de SS het nummer 701 kreeg. Met de komst van de serie 701-706 in 1910 werd deze locomotief in 1909 hernummerd naar 479. In 1921 kreeg de locomotief het NS-nummer 1479. Het compound-systeem bleek geen efficiëntere brandstofbesparing te bieden, waarna de NS de locomotief in 1924 ombouwde tot een locomotief met enkelvoudige expansie. Hierdoor werd deze gelijk aan de serie 1401-1478. In 1936 werd de NS 1479 buiten dienst gesteld.

Externe links/verwijzingen

• NS 1300 (stoomlocomotief) - nl.wikipedia.org
• Stoomlocs NS: vanaf 1000 - Serie 1301-1479. - Langs de rails / nicospilt.com
• NS 1300 (stoomlocomotief) - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bronnen, noten en/of referenties

• H. Waldorp: Onze Nederlandse stoomlocomotieven in woord en beeld. Uitg. De Alk, Alkmaar, 1981. ISBN 90 6013 909 7.
• A. Weijts: Tussen vuur en stoom. Uitg. Europese Bibliotheek, Zaltbommel, 2001. ISBN 90 288 26947.
• R.C. Statius Muller, A.J. Veenendaal jr., H. Waldorp: De Nederlandse stoomlocomotieven. Uitg. De Alk, Alkmaar, 2005. ISBN 90 6013 262 9.
• V. Freriks, Schlieper: De Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij, de Vlissinger Postroute. Uitg. Uquilair, 2008. ISBN 978 90 71513 65 7.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/NS_1300_(stoomlocomotief) - 06-03-2024